Rzeczpospolita

Każdy człowiek w momencie narodzin, automatycznie staje się częścią pewnego społeczeństwa. W rzeczywistości, nie tyle ważny jest sam moment narodzenia, co miejsce w którym ono nastąpiło. To właśnie miejsce narodzenia ma kluczowy wpływ na przynależność do konkretnego społeczeństwa i kształtuje osobowość każdego człowieka od pierwszych dni jego życia. Społeczeństwo bowiem, przez tysiąclecia ewoluowało do dzisiejszej postaci jakim jest państwo. W momencie narodzin stajemy się obywatelami państwa, które będzie wpływać na nasze życie, aż po jego kres.

                Ale czym właściwie jest państwo? Jakie ma funkcje i cele? Czego żąda w zamian za ich wypełnienie od swoich obywateli? Wspólnie z Wami postaram się znaleźć odpowiedzi na te i wiele innych pytań.        

                Czym jest państwo? Państwo to nic innego jak swego rodzaju organizacja, zrzeszająca obywateli (de facto wbrew ich woli), utrzymująca się z datków (przymusowych) i mająca za cel, ogólnie ujmując, dobro tych obywateli. Na przestrzeni lat jednak, rządzący, często zapominali o podstawowej zasadzie, jaką z pewnością kierowały się pierwsze społeczności tworzące państwo. To państwo jest dla swojego obywatela, nie zaś obywatel dla państwa. Nierzadko kończyło się to źle zarówno dla państwa (rządzących), jak i dla obywateli. Czy przez te kilka tysięcy lat znanej nam historii organizacji, jaką jest państwo, czegoś się nauczyliśmy?

                Państwo, poprzez liczne naciski swoich obywateli, często przelewane niewyobrażalną ilością krwi, ewoluowało do dzisiejszej postaci, która w teorii, jest jedyną słuszną, poprawną i etyczną formą budowy państwa, w pełni akceptowalnego przez swoich obywateli. Mowa tu oczywiście o republikańskiej formie państwa, opartej w większym lub mniejszym stopniu na demokracji. Taką też formę, ponad 650 lat temu, przybrało państwo polskie, stając się Rzeczpospolitą.

Pierwszy udokumentowany przykład użycia terminu Rzeczpospolita dla określenia państwa polskiego, znajduje się w akcie wierności Maćka Borkowica złożonym królowi Kazimierzowi Wielkiemu 16 lutego 1358 roku w Sieradzu[1].

                Czym zatem jest republika, czy też w dosłownym tłumaczeniu (łac. res publica) Rzeczpospolita?

Trochę to dziwne, ale pomimo takiej historii (ustrój upowszechniony już w starożytności), powszechności i ogólnego patosu towarzyszącemu pojęciu republika, nie doczekał się on szerszej definicji.

Republika, zgodnie ze współczesną definicją ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas[2].

Definicja jest mało precyzyjna, dlatego też pojęcie republiki jest dowolnie stosowane i w zasadzie (z definicji) kojarzone dosłownie z demokracją.

Definicja ta kłuci się także z faktem, że I Rzeczpospolita powstała w czasie, gdy krajem, z ojca na syna rządzili królowie, zaś zwykły obywatel nie miał w zasadzie nic do powiedzenia. I Rzeczpospolita powstała w wyniku przekazania części władzy przez króla społeczeństwu (a w zasadzie arystokracji). I tak należy chyba definiować republikę. Jako państwo, nad którym władzę sprawują wszyscy jej obywatele. Tylko taka forma republiki, pozwala realizować główny cel państwa, jakim jest dobro swoich obywateli. Powyższe założenia, w zamyśle, realizuje się za pośrednictwem demokracji, ale o tym w oddzielnym artykule.